Отримано 29.10.2021, Доопрацьовано 03.01.2022, Прийнято 18.02.2022
Метою статті є дослідження стану та тенденцій виробництва й споживання органічних харчових продуктів у світі та Україні, аналіз перспектив орієнтації вітчизняного агробізнесу у даній сфері на міжнародні ринки збуту. Методика. В якості методологічної бази при підготовці статті було використано статистичні дані та відомості, зокрема бази Euromonitor International, Державної служби статистики України, Міністерства економіки України, Міжнародної федерації органічного сільськогосподарського руху (IFOAM), Федерації органічного руху України та інші джерела інформації. Було застосовано загальнонаукові та спеціальні методи пошуку інформації, її аналізу та синтезу, порівняння, виокремлення, узагальнення, результуючої систематизації матеріалу. Результати. Вживання органічної продукції населенням на глобальному рівні свідчить, що упродовж 2019-2021 р. частка даних товарів становила близько 1% від загального обсягу продовольства, зокрема особливо активно зростала в ЄС та США, що пов’язується з орієнтованістю на здорове харчування, сприяння екологічній збалансованості, збереження біорізноманіття. Органічний аграрний бізнес у наш час ведеться у 187 країнах світу, до вирощування даних продуктів залучені більше ніж 72,3 млн га площ і 3,1 млн. фермерів. Україна характеризується значним асортиментом органічної продукції і потенціалом її виробництва та обігу, де працюють близько 600 операторів ринку, серед яких більше 400 є сільськогосподарськими виробниками. Обсяг використовуваних площ складає більше 460 тис. га й становить майже 1,16% загальносвітових. За підсумками 2021 р. обсяг українського споживчого ринку органічних продуктів склав близько 40,1 млн дол. США, а частка виробів національного виробництва становила близько 68%. Основними органічними продуктами, що виробляються в державі, є молоко, вершкове масло м'ясо, фрукти та овочі, м’ясні, молочні, круп’яні, зернові, борошняні, хлібобулочні, макаронні вироби, мед, олія, цукор, чай, кава та вироби з них. Більшість великих виробників направлені на експорт своєї продукції на світові, зокрема європейський, ринки. Практична значимість. Результати дослідження можуть бути застосовані консумерськими організаціями, вітчизняними приватними підприємствами, що працюють у сфері органічної продукції, державних органів, які визначають політику та забезпечують функціонування галузі.
органічні харчові продукти; експорт; торгівля; споживання; виробництво
[1] The Sustainable Development Agenda. (2022). Retrieved from https://www.un.org/sustainabledevelopment/development-agenda/.
[2] Sustainable food systems Concept and framework. (2022). Retrieved from https://www.fao.org/3/ca2079en/CA2079EN.pdf.
[3] Kretschmer, S., & Kahl, J. (2021). Sustainable development goal drivers in food systems. Front. Sustain. Food Syst, 5, 57-82.
[4] Organic Agriculture and the Sustainable Development Goals. (2022). Retrieved from https://www.eosta.com/sites/www.eosta.com/files/documenten/nm19_329_report_nm_lr.pdf.
[5] Organic production in Ukraine. (2022). Retrieved from https://www.me.gov.ua/Documents/Detail?lang=uk-UA&id=ed6463ce-f338-4ef0-a8a8-e778d3d0ffd1&title=OrganichneVirobnitstvoVUkraini.
[6] Resolution of the Cabinet of Ministers of Ukraine No. 1031 " On Approval of the Procedure for Certification of Organic Production and/or Circulation of Organic Products and Amendments to the Resolution of the Cabinet of Ministers of Ukraine No. 970 of 23 October 2019". (2019). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1032-2020-%D0%BF#Text.
[7] Bazaluk, O., Yatsenko, O., Zakharchuk, O., Ovcharenko, A., Khrystenko, O., & Nitsenko, V. (2020). Dynamic development of the global organic food market and opportunities for Ukraine. Sustainability, 12(17), 63-82.
[8] Yatsenko, O. (2018). The global problem of food security and prospects for organic production. Bulletin of the KhNAU named after V.V. Dokuchaev. Series "Economic Sciences", 1, 331-342.
[9] Kyryliuk, I., & Kyryliuk, Y. (2021). Organizational and economic mechanism of organic livestock products production and consumption development in Ukraine. Bulletin of the Cherkasy Bohdan Khmelnytsky national university. Economic sciences, 1, 74-89.
[10] Baydas, A., Yalman, F., & Bayat, M. (2021). Consumer attitude towards organic food: determinants of healthy behavior. Marketing and Management of Innovations, 1, 96-111.
[11] Golijan, J., & Dimitrijević, B. (2018). Global organic food market. Acta Agriculturae Serbica, 4, 125-140.
[12] Law of Ukraine No. 2496-VIII "On the basic principles and requirements for organic production, circulation and labelling of organic products". Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2496-19#Text.
[13] The World Organic Agriculture Statistics and Emerging Trends 2021. (2022). Retrieved from https://www.fibl.org/fileadmin/documents/shop/1150-organic-world-2021.pdf.
[14] Organic food market in Europe - Statistics and Facts. (2022). Retrieved from https://www.statista.com/topics/3446/organic-food-market-in-europe/.
[15] Organic share of total food sales in the United States from 2008 to 2019*. (2020). Retrieved from https://www.statista.com/statistics/244393/share-of-organic-sales-in-the-united-states/.
[16] Organic Food Global Market Report 2021: COVID-19 Growth And Change To 2030. (2022). Retrieved from https://www.reportlinker.com/p06151556/Organic-Food-Global-Market-Report-COVID19-Growth-And-Change-To.html?utm_source=GNW.
[17] Global Organic Food Market Report (2021 to 2030) - Featuring General Mills, Cargill and Danone Among Others. (2022). Retrieved from https://www.globenewswire.com/newsrelease/2021/11/23/2339637/28124/en/Global-Organic-Food-Market-Report-2021-to-2030- Featuring-General-Mills-Cargill-and-Danone-Among-Others.html.
[18] Organic in Ukraine. (2022). Retrieved from http://organic.com.ua/organic-v-ukraini/.
[19] Ukraine strengthens its position in the international organic market. (2021). Retrieved from https://uaberries.com/en/news/ukraine-strengthens-its-position-in-the-international-organicmarket.
[20] Ministry is participating in the international trade fair for organic for BIOFACH ESPECIAL 2021. (2022). Retrieved from https://www.me.gov.ua/News/Detail?lang=en-GB&id=04b8e6b3-8f9c421a-83a7-a7c430f1d2d4&title=MinistryIsParticipatingInTheInternationalTradeFairForOrganicFoodBiofachEspecial2021.
[21] Support for organic production in Ukraine: 2021 mechanism and new promising areas. (2022). Retrieved from http://organic.com.ua/pidtrymka-organichnogo-vyrobnycztvav-ukrayini-mehanizm-2021-roku-ta-novi-perspektyvni-napryamky/.
[22] TOP-5 organic producers in Ukraine. (2022). Retrieved from https://agravery.com/uk/posts/show/top-5-virobnikiv-organicnoi-produkcii-v-ukraini.
[23] Domestic and foreign markets of organic products in Ukraine 2020. (2021). Retrieved from https://export.gov.ua/news/3410-vnutrishnii_ta_zovnishnii_rinki_organichnoi_produktsii_ukraini_2020.